Automatisering in huis gaat verder dan een lamp die je met een app kunt bedienen. Het wordt vooral interessant wanneer verschillende installaties automatisch reageren op wat er in en rondom de woning gebeurt. Verlichting kan aangaan wanneer je thuiskomt, zonwering kan reageren op de hoeveelheid zon en de verwarming kan automatisch lager worden wanneer er niemand aanwezig is. Je hoeft daardoor minder handelingen zelf uit te voeren en verschillende systemen kunnen beter op elkaar worden afgestemd.
Welke automatiseringen interessant zijn, verschilt per woning. In een nieuwbouwwoning kun je er vanaf het ontwerp rekening mee houden, terwijl in een bestaande woning vaak andere oplossingen nodig zijn. Het belangrijkste is daarom niet hoeveel slimme apparaten je kunt installeren, maar welke handelingen je daadwerkelijk wilt automatiseren.
Wat betekent automatisering in huis?
Bij automatisering in huis worden apparaten en installaties zo ingesteld dat ze zelfstandig reageren op bepaalde situaties. Daarvoor gebruikt een systeem informatie van bijvoorbeeld bewegingssensoren, temperatuursensoren, lichtsensoren, raamcontacten of tijdschema’s. Op basis daarvan wordt een actie uitgevoerd.
Een eenvoudig voorbeeld is verlichting die automatisch aangaat wanneer er beweging wordt gedetecteerd. Dezelfde techniek kan uitgebreider worden toegepast. Wanneer niemand meer thuis is, kan bijvoorbeeld de verlichting worden uitgeschakeld, de temperatuur worden verlaagd en de beveiliging worden geactiveerd. De verschillende onderdelen werken dan samen in plaats van dat je ieder apparaat afzonderlijk moet bedienen.
Automatisering wordt vaak in één adem genoemd met smart home en domotica. De termen overlappen sterk. Bij een goed geïntegreerd systeem draait het vooral om de samenwerking tussen verschillende installaties in de woning.
Welke onderdelen kun je automatiseren?
Vrijwel iedere technische installatie in een woning kan tegenwoordig tot op zekere hoogte worden geautomatiseerd. Dat betekent niet dat het verstandig is om alles automatisch te laten verlopen. Een goede installatie begint juist met bepalen waar automatisering praktisch voordeel oplevert.
Voor de meeste woningen zijn verlichting, verwarming, zonwering, beveiliging en ventilatie logische toepassingen. Ook energiegebruik wordt steeds belangrijker. Denk aan zonnepanelen, een thuisbatterij, warmtepomp of laadpaal die samen invloed hebben op het elektriciteitsverbruik van de woning.
Verlichting automatisch regelen
Verlichting is een van de bekendste vormen van automatisering in huis. Met bewegings- of aanwezigheidssensoren kan verlichting automatisch worden ingeschakeld wanneer iemand een ruimte binnenkomt. In ruimtes zoals een hal, toilet, berging of bijkeuken kan dat praktisch zijn, omdat het licht daar vaak maar kort nodig is.
In woonruimtes kun je verder gaan. Verlichting kan bijvoorbeeld worden aangepast aan het tijdstip of de hoeveelheid daglicht. Overdag is minder kunstlicht nodig dan ’s avonds. Ook kunnen verschillende lichtpunten gezamenlijk worden aangestuurd met een vooraf ingestelde scène. Met één bediening verander je dan bijvoorbeeld van normale verlichting naar een sfeervolle avondinstelling.
Automatisering hoeft daarbij niet te betekenen dat gewone schakelaars verdwijnen. Juist een combinatie van automatische bediening en normale wandbediening zorgt ervoor dat de installatie ook prettig blijft werken wanneer je handmatig iets wilt aanpassen.
Verwarming automatisch aansturen
Ook de verwarming kan onderdeel zijn van automatisering in huis. In plaats van iedere ruimte op dezelfde temperatuur te houden, kan de verwarming per kamer of zone worden geregeld. Een slaapkamer wordt bijvoorbeeld anders gebruikt dan een woonkamer of werkkamer. Aanwezigheid en tijdschema’s kunnen daarbij worden meegenomen. Wanneer overdag niemand thuis is, hoeft de woning niet op dezelfde temperatuur te blijven als op een avond waarop iedereen thuis is. Het systeem kan de temperatuur automatisch aanpassen en weer op tijd verhogen.
Welke mogelijkheden er zijn, hangt af van het verwarmingssysteem in de woning. Vloerverwarming, radiatoren en warmtepompen vragen ieder om een andere aansturing. Daarom is het belangrijk om de regeling van de verwarming mee te nemen in het totale ontwerp van de installatie.
Zonwering en screens automatiseren
Automatische zonwering kan zowel voor comfort als voor het binnenklimaat interessant zijn. Screens of andere buitenzonwering kunnen bijvoorbeeld automatisch sluiten wanneer er veel zon op een gevel staat. Hierdoor wordt zonnewarmte tegengehouden voordat deze via de ramen de woning binnenkomt. Daarbij kan het systeem rekening houden met verschillende factoren, zoals tijdstip, lichtsterkte, temperatuur en de positie van de zon. Zo hoeven de screens niet standaard de hele dag gesloten te blijven. Wanneer de zon van de gevel verdwijnt, kunnen ze weer omhooggaan. Ook handmatige bediening blijft belangrijk. Soms wil je de zonwering bewust anders instellen dan de automatisering bepaalt. Een goed systeem geeft daarom automatisch ondersteuning zonder dat je de controle over de woning verliest.
Beveiliging automatiseren
Beveiliging bestaat vaak uit verschillende losse onderdelen, zoals bewegingsmelders, deurcontacten, camera’s en rookmelders. Door deze onderdelen met elkaar te laten samenwerken, kan de woning automatisch reageren wanneer een afwijkende situatie wordt vastgesteld.
Wanneer je de woning verlaat, kan bijvoorbeeld de beveiliging worden ingeschakeld en kan gecontroleerd worden of bepaalde deuren of ramen nog geopend zijn. Bij beweging op een ongebruikelijk moment kan een melding worden verstuurd. Ook verlichting kan onderdeel zijn van een beveiligingsscenario, bijvoorbeeld door bepaalde lampen automatisch in te schakelen.
Naast inbraakbeveiliging zijn er andere toepassingen mogelijk. Denk aan een waterleksensor die een melding geeft bij lekkage of gekoppelde rookmelders die op meerdere plaatsen in de woning waarschuwen.
Ventilatie automatisch regelen
Ventilatie wordt gemakkelijk vergeten, terwijl een goede luchtkwaliteit belangrijk is voor een prettig binnenklimaat. Automatisering kan helpen om de ventilatie af te stemmen op wat er daadwerkelijk in een ruimte gebeurt. In een badkamer kan de ventilatie bijvoorbeeld tijdelijk harder draaien wanneer de luchtvochtigheid stijgt. In woon- en slaapkamers kan CO₂ worden gemeten, zodat de ventilatie wordt verhoogd wanneer de luchtkwaliteit verslechtert.
Hierdoor hoeft het ventilatiesysteem niet voortdurend op dezelfde stand te draaien. Het reageert op de omstandigheden in de woning en kan per ruimte of situatie anders worden aangestuurd, afhankelijk van het gebruikte systeem.
Bekabelde of draadloze automatisering?
Bij automatisering in huis kun je kiezen tussen bekabelde, draadloze en gecombineerde systemen. Welke oplossing het meest geschikt is, hangt sterk af van de woning en het moment waarop de installatie wordt aangelegd.
Bij nieuwbouw of een grote verbouwing kan bekabeling direct worden meegenomen. Sensoren, schakelaars en andere onderdelen kunnen dan vanaf het begin onderdeel worden van het elektrische ontwerp. Dit geeft veel mogelijkheden voor een geïntegreerde installatie en voorkomt dat later overal aanvullende bekabeling moet worden aangebracht.
In bestaande woningen kan een volledig bekabeld systeem veel ingrijpender zijn. Draadloze sensoren, schakelaars en andere componenten kunnen dan een praktische oplossing bieden. Vaak wordt ook gekozen voor een combinatie: vaste onderdelen worden waar mogelijk bekabeld en andere functies draadloos toegevoegd.
Automatisering in een bestaande woning
Ook een bestaande woning kan op veel manieren worden geautomatiseerd. Het is dus niet noodzakelijk om een complete woning te verbouwen voordat je met automatisering kunt beginnen. Wel bepaalt de bestaande elektrische installatie voor een deel wat eenvoudig mogelijk is. Een belangrijke eerste stap is daarom inventariseren welke functies je wilt automatiseren en wat daarvoor technisch nodig is. Misschien wil je alleen de verlichting en zonwering automatiseren, terwijl iemand anders ook verwarming, beveiliging en energiebeheer wil koppelen.
Ook de groepenkast en het thuisnetwerk verdienen aandacht. Sommige systemen hebben aanvullende modules of voedingen nodig en veel slimme apparatuur maakt gebruik van een netwerkverbinding. Wanneer de bestaande installatie weinig ruimte of capaciteit heeft, kunnen daar eerst aanpassingen nodig zijn.
Automatisering bij nieuwbouw of verbouwing
Bij nieuwbouw en grotere verbouwingen kun je automatisering vanaf het begin meenemen in het ontwerp. Dat biedt meer vrijheid dan wanneer leidingen, schakelaars en aansluitpunten al vastliggen. Het is verstandig om daarbij verder vooruit te kijken dan alleen naar de apparaten die je direct na oplevering wilt gebruiken. Misschien wil je later extra zonwering, een laadpaal, elektrische verwarming of andere slimme functies toevoegen. Door nu al ruimte in de groepenkast en passende bekabeling te voorzien, wordt uitbreiding later eenvoudiger.
Denk daarbij niet alleen aan elektrische kabels. Ook een goed thuisnetwerk speelt een belangrijke rol. Veel systemen gebruiken een netwerk voor bediening, updates of communicatie met andere apparaten. Een goede basis voorkomt dat een uitgebreide woningautomatisering uiteindelijk afhankelijk wordt van een zwakke wifi-verbinding.
Automatisering in huis laten installeren in Son en Breugel en regio Eindhoven
Een goed geautomatiseerde woning begint bij een elektrische installatie die daarop is voorbereid. Versantvoort Elektro helpt bij het ontwerpen en installeren van elektrotechnische oplossingen in Son en Breugel, Eindhoven en omliggende plaatsen zoals Best, Nuenen en Geldrop.
Daarbij kijken we niet alleen naar losse slimme apparaten, maar naar de complete installatie. Verlichting, verwarming, zonwering, beveiliging en energievoorziening kunnen waar mogelijk als één geheel worden bekeken. Ook de groepenkast, bekabeling en het netwerk worden meegenomen wanneer die invloed hebben op de gewenste automatisering.
Wil je weten wat er in jouw woning mogelijk is? Dan is de eerste stap bepalen welke functies je wilt automatiseren en hoe de huidige installatie is opgebouwd. Op basis daarvan kan worden bekeken welke oplossing technisch en praktisch bij de woning past.